giáo hoá
Định nghĩa
- Động từ:
- Giáo dục và cảm hoá: Hành động dùng sự dạy dỗ, hướng dẫn để truyền đạt kiến thức, đạo đức và uốn nắn, hình thành tình cảm, nhân cách cho một người hay một nhóm người, giúp họ trở nên tốt đẹp, văn minh hơn.
- (Từ cũ) Khai hoá, làm cho văn minh: Hành động mang ánh sáng văn minh, lễ nghĩa đến cho một cộng đồng được coi là còn lạc hậu.
Ví dụ sử dụng
- Động từ:
- Nhiệm vụ của nhà trường không chỉ là dạy chữ mà còn phải giáo hoá học sinh.
- Ông ấy đã dành cả đời để giáo hoá những đứa trẻ mồ côi, giúp chúng trở thành người lương thiện.
- Các nhà truyền giáo thời xưa thường đến những vùng đất mới với mục đích giáo hoá người dân bản địa.
Các cách sử dụng nâng cao
"Công cuộc giáo hoá": Chỉ một sự nghiệp, một quá trình lâu dài và có hệ thống nhằm giáo dục và cảm hoá một cộng đồng rộng lớn.
- Công cuộc giáo hoá của các bậc hiền triết đã góp phần xây dựng nền tảng đạo đức xã hội.
"Được giáo hoá": Trạng thái hoặc kết quả của việc đã tiếp thu sự dạy dỗ, trở nên có học thức và biết lễ nghĩa.
- Một con người được giáo hoá sẽ biết cư xử đúng mực trong mọi tình huống.
Biến thể và từ liên quan
- Giáo dục (động từ): Dạy dỗ, truyền thụ kiến thức và kỹ năng. (Từ này nhấn mạnh khía cạnh truyền đạt tri thức hơn là "giáo hoá").
- Cảm hoá (động từ): Dùng tình cảm, đạo lý để làm cho người khác thay đổi theo hướng tích cực. (Đây là một khía cạnh then chốt của "giáo hoá").
- Khai hoá (động từ, từ cũ): Mở mang, làm cho trở nên văn minh. (Nghĩa gần với nghĩa cũ của "giáo hoá").
Từ đồng nghĩa
- Dạy dỗ: Dạy bảo, rèn luyện (thường dùng trong phạm vi gia đình, nhỏ hơn).
- Huấn luyện: Đào tạo có bài bản để hình thành kỹ năng, phẩm chất (thiên về kỹ năng cụ thể).
- Cải tạo: Sửa đổi, biến đổi cho tốt lên (thường dùng cho người lầm lỗi).
Thành ngữ, tục ngữ liên quan
- "Tiên học lễ, hậu học văn": Câu tục ngữ phản ánh tinh thần của "giáo hoá", nhấn mạnh việc dạy làm người (lễ nghĩa) trước khi dạy chữ (kiến thức).
- "Dạy con từ thuở còn thơ": Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục, giáo hoá từ sớm.